Một nghiên cứu mới đây cho thấy việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công việc có thể không mang lại hiệu quả như mong đợi, khi nhiều nhân viên cảm thấy quá tải tinh thần bởi áp lực từ việc kết hợp với các công cụ AI. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Harvard Business Review, cho thấy kết quả của việc khảo sát khoảng 1.500 người lao động đang sử dụng AI trong công việc hàng ngày.
Tình trạng quá tải tinh thần vì sự phát triển của AI
Trong nghiên cứu, một người quản lý kỹ thuật cấp cao đã chia sẻ rằng: “Tôi có một công cụ giúp cân nhắc các quyết định kỹ thuật, một công cụ khác giúp soạn thảo và tóm tắt. Tôi cứ liên tục chuyển đổi giữa chúng, kiểm tra kỹ từng chi tiết nhỏ. Nhưng thay vì làm việc nhanh hơn, đầu óc tôi bắt đầu cảm thấy rối bời.”
Kết quả khảo sát cho thấy khoảng 14% người tham gia đã từng trải qua tình trạng kiệt sức tinh thần (brain fry) do phải làm việc với các công cụ AI. Những biểu hiện phổ biến gồm có đau đầu, khó tập trung, ra quyết định chậm hơn và tần suất mắc lỗi cao hơn. Julie Bedard, Giám đốc điều hành tại Boston Consulting Group, cảnh báo rằng đây là “dấu hiệu cảnh báo sớm” cho thấy kỳ vọng năng suất từ AI cần được xem xét lại. Bà nhấn mạnh: “AI thực sự tốt cho công việc ở một số khía cạnh. Nhưng ở những khía cạnh khác, nó khiến chúng ta phải suy nghĩ lại cách làm việc.”
Nghịch lý trong việc sử dụng AI
Nghiên cứu đã chỉ ra một nghịch lý hiện hữu: AI có thể vừa làm giảm, vừa làm tăng sự mệt mỏi của người lao động. Cụ thể, AI giúp giảm căng thẳng khi thực hiện các nhiệm vụ lặp đi lặp lại, nhưng lại tạo ra áp lực mạnh khi người lao động phải giám sát hoặc sử dụng nhiều công cụ AI cùng lúc. Bedard giải thích: “AI mở rộng đáng kể năng lực của con người, nhưng sự mở rộng này cũng có thể nhanh chóng trở nên quá mức.” Từ đó dẫn đến tình trạng kiệt quệ không chỉ về thể chất mà còn về nhận thức.
Jack Downey, trưởng bộ phận Chiến lược tại công ty Webster Pass Consulting, cho biết anh phải sử dụng AI hàng ngày để xây dựng các hệ thống tự động hóa. Mặc dù AI giúp tăng năng suất, nhưng anh cũng cảm nhận rõ ràng áp lực tinh thần gia tăng. “Bạn phải liên tục chờ đợi và chuyển đổi giữa các công việc,” anh nói trong cuộc phỏng vấn với CBS News.
AI giúp nâng cao khả năng của người lao động, nhưng nó cũng khiến kỳ vọng trở nên cao hơn. “Năng lực của AI gần như vô hạn, nên rất khó để nói ‘đủ rồi’ và dừng thực hiện cải tiến tiếp theo,” Downey tiết lộ.
Nghiên cứu bổ sung về tác động của AI đến thói quen làm việc
Tháng trước, một nghiên cứu khác từ Trường Kinh doanh Haas thuộc Đại học California, Berkeley đã chỉ ra những thay đổi trong thói quen làm việc của nhân viên công ty công nghệ. Nghiên cứu kéo dài 8 tháng này cho thấy, công việc trở nên căng thẳng hơn do nhân viên phải đảm nhận nhiều nhiệm vụ cùng lúc, chịu trách nhiệm nhiều hơn và làm việc nhiều giờ hơn.
Khảo sát hàng năm Work Reimagined Survey của công ty kiểm toán EY vào tháng 11/2025 cho thấy gần 2/3 số lao động cảm nhận khối lượng công việc của họ đã tăng lên đáng kể trong suốt năm qua. Mặc dù không có bằng chứng cho thấy AI trực tiếp tạo ra khối lượng công việc tăng, nhưng mối lo lắng về AI trong môi trường làm việc, như sợ làm mất kỹ năng, thiếu đào tạo và sự không chắc chắn về tác động của công nghệ, đã khiến nhân viên cảm thấy áp lực trong công việc.
Kim Billeter, lãnh đạo mảng tư vấn nhân sự toàn cầu của EY, giải thích rằng: “Sự hoang mang và nỗi sợ tụt hậu khiến nhiều người kiệt sức.”
Cần thay đổi cách làm việc
Nhiều dự đoán trong quá khứ cho rằng AI sẽ cho phép ít nhân viên thực hiện nhiều công việc trong thời gian ngắn hơn. Tuy nhiên, theo Bedard, nếu AI đẩy người lao động đến tình trạng quá tải não, các tổ chức có thể cần xem xét lại những dự đoán này. Bà cho rằng: “Chúng ta cần thiết kế lại cách làm việc chứ không chỉ đơn thuần giữ nguyên những gì làm hôm qua rồi cứ thế đưa AI vào.”
Hơn nữa, nghiên cứu của Bedard và đồng nghiệp cũng nhấn mạnh rằng cách lãnh đạo và đào tạo nhân viên có vai trò quan trọng trong việc giảm tình trạng quá tải tinh thần. Những nhân viên làm việc dưới sự quản lý chủ động và biết cách sử dụng AI hợp lý ít gặp phải tình trạng căng thẳng hơn.
Tóm lại, trong khi AI có thể mang lại nhiều lợi ích cho công việc, nghiên cứu này cảnh báo rằng áp lực mới mà nó tạo ra có thể làm giảm hiệu quả và tinh thần làm việc của nhân viên. Các tổ chức cần xem xét lại cách mà AI được ứng dụng và điều chỉnh để giảm thiểu những tác động tiêu cực mà công nghệ hiện đại này có thể gây ra.
Tăng tốc SEO với AIKTP – Tạo bài viết 1.000+ từ chỉ trong vài phút. Thử ngay