Tuần lễ Khoa học – Công nghệ VinFuture 2025 đã diễn ra với nhiều hoạt động thú vị, trong đó có tọa đàm “AI vì nhân loại: Đạo đức và an toàn AI trong kỷ nguyên mới.” Đây là một sự kiện quan trọng quy tụ nhiều nhà khoa học, chính trị gia và nhà phát minh để bàn luận về phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) có trách nhiệm và hướng đến các giá trị nhân văn.
Giáo sư Toby Walsh chia sẻ về AI có đạo đức
Giáo sư Toby Walsh, từ Đại học New South Wales (Australia) và là thành viên Viện sĩ của Hiệp hội Máy tính Hoa Kỳ, đã có những phát biểu đáng chú ý về việc sử dụng AI có trách nhiệm trong tọa đàm. Ông mạnh mẽ khẳng định rằng việc sử dụng AI có trách nhiệm không chỉ nên là một lựa chọn tự nguyện mà còn phải trở thành điều bắt buộc. Ông cho biết, “Hiện nay có nhiều động cơ lệch lạc, với số tiền khổng lồ được tạo ra nhờ AI. Cách duy nhất để đảm bảo hành vi đúng đắn là áp dụng các quy định nghiêm ngặt, để lợi ích cộng đồng luôn được cân bằng với lợi ích thương mại.”
Bài học từ những hệ thống AI ở Mỹ
Giáo sư Walsh đã đưa ra một ví dụ thực tế từ Hoa Kỳ về việc ứng dụng AI trong hệ thống xét xử. Tại đây, một hệ thống AI được sử dụng để đề xuất thời hạn tù và khả năng tái phạm của một người. Tuy nhiên, ông cho biết hệ thống này đã được huấn luyện trên dữ liệu lịch sử và vô tình phản ánh những định kiến về chủng tộc, dẫn đến phân biệt đối xử với người da đen. Ông nhấn mạnh rằng, “Chúng ta không nên để những hệ thống như vậy quyết định việc bỏ tù ai đó.”
Ai chịu trách nhiệm khi AI mắc lỗi?
Một trong những câu hỏi lớn đặt ra là ai sẽ chịu trách nhiệm khi AI mắc sai lầm? Giáo sư Walsh đã chỉ ra rằng “AI không phải là con người” và đây là lỗ hổng trong mọi hệ thống pháp luật hiện hành. Ông lý giải, chỉ con người mới có khả năng chịu trách nhiệm cho các quyết định và hành động của mình, trong khi AI lại có thể dừng lại ở một “tác nhân” mới có khả năng tự quyết định và thực hiện hành động. Vì vậy, các công ty triển khai và vận hành hệ thống AI cần phải chịu trách nhiệm về hậu quả mà “cỗ máy” này gây ra.
Đánh giá sự nghiêm túc của các doanh nghiệp đối với AI
Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp nói về trách nhiệm trong việc sử dụng AI, Giáo sư Walsh khuyến nghị cần tăng cường minh bạch. “Chúng ta cần hiểu rõ năng lực và giới hạn của các hệ thống AI,” ông nói. Ông cũng đưa ra ý tưởng về việc “bỏ phiếu bằng cách hành động,” tức là lựa chọn sử dụng dịch vụ có trách nhiệm. Ông tin rằng sự sử dụng AI có trách nhiệm sẽ trở thành yếu tố phân biệt trên thị trường và mang lại lợi thế cho các doanh nghiệp.
Việt Nam tiên phong trong việc ban hành Luật trí tuệ nhân tạo
Việt Nam là một trong số ít quốc gia đang xem xét ban hành Luật trí tuệ nhân tạo. Giáo sư Walsh đánh giá cao việc này và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một khung pháp lý cho AI, với những giá trị và văn hóa riêng của đất nước. “Chúng ta không thể trông chờ các công ty công nghệ từ Trung Quốc hay Mỹ sẽ tự động bảo vệ văn hóa, ngôn ngữ Việt Nam.”
Ông cũng đưa ra cảnh báo, nếu không cẩn thận, Việt Nam có thể rơi vào tình trạng “đô hộ số,” khi dữ liệu được khai thác mà không kiểm soát. Ông khuyên rằng, “Hãy đầu tư vào con người, nâng cao kỹ năng cho mọi người về AI,” để đảm bảo quyền lợi và bảo vệ văn hóa của đất nước.
Giải pháp cho vấn nạn lừa đảo do AI gây ra
Trong thời gian qua, tình trạng lừa đảo do AI gây ra đang gia tăng ở Việt Nam. Giáo sư Walsh đưa ra giải pháp đơn giản cho các cá nhân, đó là xác minh thông tin. Ông khuyến nghị, “Khi nhận được một cuộc điện thoại hay email từ ngân hàng, cần đối chiếu lại.” Ông cũng chia sẻ một cách bảo mật của gia đình mình bằng việc sử dụng “câu hỏi mật” chỉ người trong nhà mới biết.
Tóm lại
Tọa đàm về AI trong khuôn khổ Tuần lễ Khoa học – Công nghệ VinFuture 2025 đã mở ra nhiều vấn đề quan trọng về trách nhiệm và đạo đức trong việc phát triển AI. Việc ban hành Luật trí tuệ nhân tạo ở Việt Nam là một bước đi cần thiết, cần phải đầu tư vào con người để nâng cao hiểu biết về AI, nhằm bảo vệ quyền lợi và giá trị văn hóa của đất nước trong kỷ nguyên số.
Tăng tốc SEO với AIKTP – Tạo bài viết 1.000+ từ chỉ trong vài phút. Thử ngay